breuken in Excel

Breuken in Excel

Je kunt ook rekenen met breuken in Excel, wat vooral voor scholieren zo af en toe best praktisch kan zijn natuurlijk. Onderstaand artikel is een destillaat uit mijn boek mijn boek Excel aan het werk, functies voor wiskunde en statistiek.

Werken met breuken in Excel is geen probleem, het programma beschikt over diverse functies speciaal voor die tak van sport bedoeld. Zo is er bijvoorbeeld de functie GGD. Het is gebruikelijk om een breuk zo klein mogelijk te schrijven. Dit heet vereenvoudigen. Om een breuk te kunnen vereenvoudigen zoek je naar de grootste gemene deler van de teller en de noemer, ofwel de grootste gemeenschappelijke deler. De afkorting hiervoor is ggd. De deler is het getal waardoor je deelt.

Stel, je hebt de breuk:

8/12

Om deze breuk te vereenvoudigen zoek je de ggd. Je kijkt dan:

door welke getallen het getal 8 deelbaar is; dat zijn 1, 2, 4 en 8;

en door welke getallen 12 deelbaar is; dat zijn 1, 2, 3, 4, 6 en 12.

De getallen zelf (8 en 12) doen niet mee, dus is 4 de grootste gemeenschappelijke deler van 8 en 12. Met andere woorden: de ggd van 8 en 12 is 4.

Vervolgens deel je de teller en de noemer van de breuk door deze 4, zodat deze wordt vereenvoudigd tot:

2/3

Excel heeft de functie GGD om snel de grootste gemeenschappelijke deler te vinden.


breuken in ExcelSyntaxis van GGD

=GGD(getal1; getal2; enzovoort)

Je geeft voor deze functie de getallen op waarvan je de grootste gemene deler zoekt, gescheiden door een puntkomma. Geef minimaal twee getallen op; meer mag ook.

Resultaat: de grootste gemene deler van de getallen.


Om de grootste gemene deler voor de breuk in het voorbeeld te vinden geef je in de formule 8 en 12 op:

=GGD(8;12)

De uitkomst is dus 4.

De functie KGV

Wil je breuken met ongelijke noemers kunnen optellen, dan zoek je naar het kleinste gemene veelvoud, afgekort als kgv. Daarmee maak je de noemers gelijk, want alleen als de noemers van breuken gelijk zijn, kun je de tellers optellen of aftrekken. Anders gezegd: je moet de breuken gelijknamig maken.

Stel, je wilt 1/3 en 2/5 optellen:

breuken in Excel

De noemers zijn 3 en 5. Wat is dan hun kleinste gemene (gemeenschappelijke) veelvoud?

Je bepaalt eerst:

wat de veelvouden van het getal 3 zijn; dat zijn 3, 6, 9, 12, 15, 18, …

en wat de veelvouden van het getal 5 zijn; namelijk 5, 10, 15, 20, …

Vervolgens kijk je wat het kleinste gezamenlijke getal in beide reeksen is. Dat is hier 15 en dus is 15 het kleinste gemeenschappelijke veelvoud (het kgv) van 3 en 5. Dit wordt de noemer van de beide breuken. Om van de eerste breuk 1/3 de noemer 15 te maken, vermenigvuldig je die met 5 en dat doe je ook met zijn teller, en de beide cijfers van de tweede breuk 2/5 vermenigvuldig je met 3. Daarna kun je de tellers optellen.

breuken in Excel

Excel heeft de functie KGV om snel het kleinste gemeenschappelijke veelvoud te vinden.


breuken in ExcelSyntaxis van KGV

=KGV(getal1; getal2; enzovoort)

Je geeft voor deze functie de getallen op waarvan je het kleinste gemene veelvoud zoekt, gescheiden door een puntkomma. Geef minimaal twee getallen op; meer mag ook.

Resultaat: het kleinste gemene veelvoud van de getallen.


Om het kleinste gemene veelvoud voor de breuk in het voorbeeld te vinden geef je in de formule 3 en 5 op:

=KGV(3;5)

Zonder hoofdbrekens vind je de uitkomst: 15.

In Excel rekenen met breuken

Overigens kan Excel breuken voor je optellen en past het programma zelf de noemer aan; het kleinste gemene veelvoud wordt automatisch opgezocht. Typ, om het vorige voorbeeld aan te houden, de formule:

=1/3+2/5

Maak de cel op als breuk. Klik hiervoor met de rechtermuisknop op de cel; er verschijnt een menu. Kies Celeigenschappen. Of druk op de sneltoets Ctrl+1. Het venster Celeigenschappen verschijnt. Klik op Breuk en kies onder Type de optie Maximaal drie cijfers. Nu zie je meteen de uitkomst: 11/15.

De optie Maximaal drie cijfers is het meest nauwkeurig. Kies je Maximaal één cijfer, dan wordt de uitkomst afgerond naar de dichtstbijzijnde breuk met één cijfer. Ook de andere opties worden afgerond.

breuken in Excel
Excel kan uitstekend met breuken overweg.

Ook als je een breuk wilt vereenvoudigen kun je dat aan Excel overlaten. Typ bijvoorbeeld de formule:

=8/12

Als je de cel met deze formule opmaakt als Breuk, geeft het programma deze breuk op de eenvoudigste manier weer; de grootste gemene deler wordt dus automatisch opgezocht.

Goed om te weten: typ je alleen 8/12 (dus zonder het =-teken), dan krijg je de datum 8 december.

Meer tips en trucs van Wim de Groot? Op dit blog zijn er veel te vinden. Al zijn Excel-tips, plus interviews met Wim vind je HIER.

Wiskunde en statistiek in Excel

Wiskunde en statistiek in ExcelNog veel meer weten over het gemiddelde berekenen in Excel? Lees dan mijn boek Excel aan het werk, functies voor wiskunde en statistiek. Daarin worden honderd rekenfuncties van Excel besproken op het gebied van wiskunde en statistiek. Die worden uitgelegd aan de hand van voorbeelden. Je leert hoe je een functie gebruikt, zodat je die kunt toepassen in je eigen werk, studie of hobby.

Nadat je hebt gezien hoe je een formule samenstelt, ga je de diepte in. Tot de behandelde onderwerpen behoren:

  • optellen, tellen en gemiddelde berekenen
  • totaal, aantal en gemiddelde voor een beperkte groep berekenen en op meer criteria
  • afronden in allerlei stappen
  • werken met breuken en logaritme
  • willekeurige getallen trekken
  • kansen en standaardafwijking berekenen
  • getallen in groepen verdelen met statistische functies
  • correlatie, trend en regressie tussen getallenreeksen vinden

Dit boek is te gebruiken met Excel 2010 tot en met 2019 (en Microsoft 365).

Je kunt negentig gratis oefenbestanden bij dit boek downloaden. In de ene helft staan alleen de gegevens zodat je zelf aan de slag kunt, in de andere helft van de bestanden zijn de voorbeelden helemaal uitgewerkt.


Goed om te zien dat het artikel je tot het einde toe heeft kunnen interesseren. De meeste artikelen op dit blog worden geschreven door de auteurs van uitgeverij Van Duuren MediaBen je geïnteresseerd in verdere verdieping of meer praktische toepassingen? Klik op onderstaande banner voor het meest actuele overzicht.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.