koelen van de Raspberry Pi 4

Het koelen van de Raspberry Pi 4

Ontdek de Raspberry Pi

De eerste generaties van de Raspberry behoefden eigenlijk geen koeling, maar het koelen van de Raspberry Pi 4 is wel noodzakelijk. In dit artikel – afkomstig uit mijn boek Ontdek de Raspberry Pi.

De SoC op de vroege Raspberry Pi’s werd niet bijzonder heet tijdens gebruik. De temperatuur van dit centrale onderdeel – met daarin een multi-core CPU, GPU en andere onderdelen – begon echter bij de Raspberry Pi 3 wat zorgwekkend te worden. Koelen van de Raspberry Pi 4 is feitelijk onontkomelijk. Ga je die niet koelen, dan schakelt het geheel steeds weer terug naar een lagere kloksnelheid bij hogere belasting. Niet handig natuurlijk.

Gelukkig is de SoC zelf op het moederbordje van de Raspberry Pi van een metalen bovenkant voorzien. Dat biedt perspectieven, want nu kan immers een koelblokje gemonteerd worden. Zo’n goedkoop vierkant blokje biedt je al wat extra ademruimte. Maar er zijn meer mogelijkheden. Onthoud dat goede koeling de microcomputer betrouwbaar en continu snel maakt en houdt.

De simpelste manier

Er zijn zoals gezegd diverse oplossingen. Geen van alle kosten ze heel veel geld en we hebben ze hier bijna allemaal in handen gehad (of nog altijd in gebruik). Bij de Raspberry Pi 3 kom je nog weg met het klassieke koelblokje. Zoek op bijvoorbeeld eBay naar Raspberry Pi x heatsink (waarbij je voor x het versienummer van jouw Pi invult) en je wordt getrakteerd op een lange lijst. Let goed op de prijs, want meer dan een euro of vier hoeft deze oplossing in principe niet te kosten. Let op dat er een thermisch geleidend dubbelzijdig stukje tape wordt meegeleverd. Daarmee plak je het koellichaampje op de SoC. Meestal krijg je een setje met koelblokjes voor alle chips die warmer worden, twee of drie is gebruikelijk. Check goed welk koelblokje op welke chip hoort. Fout plakken is een probleem, want de tape is maar eenmalig bruikbaar (maar ook dat spul is gewoon op rollen te koop. Misschien maar meteen een rol mee bestellen als je weet dat je soms net de verkeerde combinatie kiest in dit soort situaties…). Als je opnieuw gaat plakken, is het zaak om zowel koelblok als chip helemaal vrij te maken van plakresten! Zitten de blokjes eenmaal op hun plaats, dan kun je de Raspberry Pi vervolgens normaal gebruiken. Let op dat de blokjes flink heet kunnen worden.

koelen van de Raspberry Pi 4
Hier zie je een hoekje van een Raspberry Pi 3, die het nog af kan met alleen koelblokjes (bron foto: pxhere.com/nl/ photo/573696).

Actieve budgetkoeling

Een meer efficiënte koeling is actieve koeling. En die bestaat in z’n simpelste vorm uit een koelplaat met daarop een of zelfs twee ventilatoren. Ook hier wordt het geheel weer met dubbelzijdig thermisch geleidende tape (dat laatste is wel heel essentieel, gebruik nooit standaard dubbelzijdige tape) op de SoC en meestal ook meteen de naastliggende chip gemonteerd. De ventilatoren krijgen hun voeding via pinnen op de GPIO-connector, wel zo makkelijk. Na monteren en aanzetten zul je nu op een aanzienlijk koeler blijvende Raspberry getrakteerd worden. Nadeel van deze methode is dat het geheel vaak niet meer in een standaard behuizing voor de Raspberry past. Vooral interessant dus voor zelfbouwprojecten waarbij de Raspberry ruimte genoeg heeft om een plekje te vinden.

Sandwich voor het betere koelwerk

Weer een stapje verder gaat een uitgebreidere koelmodule die vooral voor de Raspberry Pi 4 interessant is. Deze bestaat uit twee helften die op elkaar worden geschroefd. Ook meegeleverd zijn – deze keer enkelzijdig plakkende – thermische geleiders. Lees goed in de meegeleverde handleiding waar je die pleegt te plakken! Zodra je de beide helften van de module op elkaar schroeft, maken de warmtegeleiders contact met de behuizing. Voilà: de warmte van de chips kan nu afgevoerd worden naar het koellichaam. Om de zaak helemaal compleet te maken zitten er op het koellichaam ook weer een of twee ventilatoren, die hun voeding van de GPIO-connector krijgen. Feitelijk is een op deze manier gemonteerd systeem een soort van hybride; ofwel een mix tussen inbouw en los bruikbaar. Inbouwen is ideaal, want de GPIO-connector is bijvoorbeeld vrij toegankelijk (maar niet afdekbaar). Gebruik als losse module is eveneens een optie, maar dan vooral als je veel experimenteert en je regelmatig zaken op de GPIO-connector aansluit. Doe je dat niet, dan is het toch wat riskant. De pinnen van de connector blijven zoals gezegd bloot liggen, en er is dus altijd een risico op een onbedoelde sluiting waardoor de Raspberry defect kan raken.

koelen van de Raspberry Pi 4
Een voorbeeld van een sandwichkoeloplossing.

Ontdek de Raspberry Pi

Ontdek de Raspberry Pi

Ontdek de eindeloze mogelijkheden van de Raspberry Pi! In het boek Ontdek de Raspberry Pi nemen we je mee op een boeiende reis door de wereld van deze krachtige en veelzijdige minicomputer. Of je nu een beginner bent die net begint met experimenteren of op zoek bent naar inspirerende voorbeelden, dit boek biedt een gedetailleerde en praktische gids om het meeste uit je Raspberry Pi te halen.

Leer de verschillende versies van de Raspberry Pi kennen en ontdek welke het beste bij jouw behoeften past. We duiken in de installatie en configuratie van diverse besturingssystemen en laten je zien hoe je je Raspberry Pi kunt gebruiken als een betaalbaar alternatief voor een desktop-pc. Ook lees je hoe je een SSD kunt aansluiten.

Daarnaast maak je kennis met inspirerende voorbeeldprojecten die je kunt realiseren met een ‘losse’ Raspberry Pi. Van het bouwen van een mediacenter tot het opzetten van een gameconsole, je zult versteld staan van de mogelijkheden. Duik in de wereld van de Raspberry Pi en laat je creativiteit de vrije loop! Tot de behandelde onderwerpen behoren:

  • Kennismaking, aanschaf en benodigdheden
  • Besturingssysteem kiezen, installeren en gebruiken
  • SSD aansluiten op de Raspberry Pi 4
  • Leren programmeren met Scratch
  • Mediacenter maken met Volumio
  • Arcadekast bouwen met RetroPie
  • Accessoires voor de Raspberry Pi
  • Een overzicht van inspirerende voorbeeldprojecten

  • programmeren van je Raspberry Pi 5
    Makkelijk programmeren van je Raspberry Pi 5

    Het programmeren van je Raspberry Pi 5 hoeft helemaal niet moeilijk te zijn. Met Scratch is het blokkendoos bouwen, maar er zijn nog tal van andere programmeertalen beschikbaar.

  • koelen van je Raspberry Pi
    Koelen van je Raspberry Pi

    Met de komst van de RPI 4 en helemaal de RPI 5 ontkom je niet meer aan het koelen van je Raspberry Pi.

  • Raspberry Pi op batterijen
    Raspberry Pi op batterijen

    Een Raspberry Pi op batterijen laten draaien maakt de kleine krachtpatser nóg breder inzetbaar. In het veld bijvoorbeeld. Al dan niet af en toe bijgetankt door een zonnepaneel.

  • Raspberry Pi voor thuisautomatisering
    Raspberry Pi voor thuisautomatisering

    Met ’s werelds meest bekende SBC (ofwel single board computer) kun je alle kanten op. De Raspberry Pi voor thuisautomatisering gebruiken is een optie bijvoorbeeld.

  • Alternatief voor de Raspberry Pi: de Odroid H3 SBC
    Alternatief voor de Raspberry Pi: de Odroid H3 SBC

    In mijn meest recente boek Ontdek de Raspberry Pi kwamen ze al voorzichtig aan bod: alternatieven voor de Raspberry Pi. Inmiddels draait hier een Odroid H3 SBC. En dat is een absolute wereld van verschil!

  • Vernieuwingen van de Raspberry Pi 5
    Vernieuwingen van de Raspberry Pi 5

    Ineens was ie er dan toch: de Raspberry Pi 5. Tegen alle verwachtingen in, want de Raspberry Pi 4 is lange tijd extreem slecht (lees: niet) leverbaar geweest. Wat zijn de vernieuwingen van de Raspberry Pi 5.

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.