Per augustus 2024 regelt de Europese AI-wet welke toepassingen van kunstmatige intelligentie (AI) wel en niet zijn toegestaan, en aan welke voorwaarden AI-leveranciers en -gebruikers moeten voldoen bij het toepassen van de toegestane AI om compliant te worden en te blijven. De AI-wet (AI Act) is een verordening met risicocategorieën voor AI, bepalingen per risicocategorie en verplichtingen die afhangen van de rol van degene die de AI toepast. Hierdoor is de AI-wet geen eenvoudige wet die je simpelweg volgt en toepast.

Gids voor het toepassen van de EU AI-wet

Tieme Woldman schreef de Gids voor het toepassen van de EU AI-wet om AI-leveranciers en -gebruikers te helpen die AI-wet toe te passen. Het doet dat door inzicht te geven in wat de AI Act is en door de stappen te beschrijven die men moet uitvoeren om compliant te worden en te blijven. Hieronder lees je een voorbeeld van het begin van hoofdstuk 3 van het boek: Wat is de AI Act? (Een interview met de schrijver van het boek lees je HIER op dit blog.)

AI navigeert ons onder meer door onbekende steden en ontwikkelt nieuwe antibiotica om levensbedreigende bacteriën te bestrijden. Via dit soort toepassingen maakt AI onze levens eenvoudiger en beter. De invloed die AI heeft en gaat hebben is zo groot dat men nu al spreekt van AI als vierde industriële revolutie. Maar zoals alle grote ontwikkelingen heeft AI potentieel ook een schaduwkant. Want AI kan ook mensen op basis van uiterlijke kenmerken discrimineren. Of AI kan ons via bewerkte video’s onbewust manipuleren om onze mening of ons stemgedrag te beïnvloeden.

De EU heeft de AI Act opgesteld en per 1 augustus 2024 ingevoerd om burgers te beschermen tegen de mogelijke nadelige gevolgen van AI. In dit hoofdstuk Kijken we naar het doel en de scope van de AI Act, en naar de opzet en werking van de AI Act, inclusief de uitvoering en handhaving.

Het doel en de scope van de AI Act

Om te zien wat de AI Act is, kijken we eerst naar het doel en de scope van de AI Act.

Doel

De AI Act is een Europese verordening die als doel heeft om EU-burgers te beschermen tegen nadelige gevolgen van AI. De AI Act doet dit door AI in risicocategorieën te verdelen en per categorie via bepalingen en verplichtingen aan te geven welke AI is toegestaan en waar leveranciers en gebruikers van de toegestane AI aan moeten voldoen.

Scope

Later in dit hoofdstuk zien we wat de risicocategorieën en bijbehorende bepalingen inhouden. Maar eerst kijken we naar de scope van op wie de AI Act van toepassing is.

De AI Act is van toepassing op AI-leveranciers, gebruikers en distributeurs/ importeurs. Aan de leverancierskant betreft dit bijvoorbeeld softwareontwikkelaars die AI-toepassingen bouwen, maar ook machinebouwers die apparatuur leveren met daarin AI-componenten. Aan de gebruikerskant gaat het om alle bedrijven en organisaties die AI gebruiken, ongeacht hun grootte. Dus een zzp’er heeft zich net zo goed aan de AI Act te houden als Unilever of het ministerie van Financiën.

Om precies te zijn is de AI Act van toepassing op:

• AI-leveranciers die AI-toepassingen in de EU leveren. De locatie van de leverancier speelt geen rol. Dus de AI Act geldt net zo goed voor een Japanse AI-leverancier die AI aan Nederlandse klanten levert. Tot de AI-leveranciers behoren ook producenten die apparatuur met embedded AI in de EU leveren.
• Importeurs en distributeurs die AI binnen de EU leveren, ook als deze buiten de EU zijn gevestigd.
• AI-gebruikers in de EU. Maar ook AI-gebruikers van buiten de EU als men de output van hun AI binnen de EU toepast.

Uitzonderingen

Er zijn echter ook uitzonderingen en de AI Act is niet van toepassing op:

• Onderzoek en ontwikkeling (R&D) van AI zolang men de desbetreffende AI nog niet verkoopt en gebruikt.
• AI-toepassingen voor het leger en defensie.
• AI-toepassingen die men alleen voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt.
• Open-source AI-toepassingen die niet tot de hoogrisicocategorie behoren. In de volgende paragraaf zien we wat deze categorie inhoudt.
• AI-toepassingen die gebruikers alleen voor persoonlijke doeleinden gebruiken.

Verder vallen internationale organisaties en organisaties in de publieke sector niet onder de AI Act als ze buiten de EU gevestigd zijn. Dus de Verenigde Naties (New York) valt niet onder de AI Act, maar Artsen Zonder Grenzen (Brussel) wel.

Zo werkt de AI Act

In het vorige hoofdstuk zagen we via het overzicht met AI-soorten hoe veelzijdig AI is, met de meest uiteenlopende toepassingen. Verder is AI volop in ontwikkeling en zullen er nog nieuwe AI-soorten en toepassingen bijkomen. Hierdoor is het onmogelijk om wetgeving en regulering op de specifieke, maar steeds veranderende AI-soorten te baseren.

De AI Act werkt op basis van risicocategorieën

Om dit te ondervangen gaat de AI Act uit van risicocategorieën die gebaseerd zijn op de mate van risico die een AI-toepassing voor burgers vormt. Aan de hand van risicocriteria valt een AI-toepassing in een categorie en de AI Act geeft per categorie de bepalingen en voorwaarden waaronder men de desbetreffende AI mag leveren en gebruiken.

We spraken met Tieme Woldman over dit boek, over de gevaren van AI en het toepassen van de AI-wet. Het interview – Van theorie naar praktijk: De AI-wet toepassen in jouw organisatie – kun je HIER lezen.

Naast dit interview Van theorie naar praktijk: De AI-wet toepassen in jouw organisatie hebben we nog meer blogposts over het gebruik van AI. Hieronder zie je verschillende voorbeelden. Je kunt ze HIER allemaal vinden.