Taal: het ondergeschoven kindje in de dtp-wereld

Annelize van Dijk is co-auteur van het DTP-Naslagboek, het boek van de maand juli. Vandaag schrijft ze een gastblogpost op ComputerCreatief over de zegen van een dtp’er met oog voor taal. (H.F.)

Tekst en beeld zijn elkaar versterkende constructies. Dat is tenminste de bedoeling. Of de tekst in een brochure nu door een redacteur, een autohandelaar of door jouzelf is geschreven, foutjes zijn storend, net als een onbalans in de opmaak. In de lemma’s van het hoofdstuk Taal staan tips en basisregels. Toegankelijk. Je hoeft geen taaltalent te zijn om er als dtp’er je voordeel mee te doen.

Tekst en beeld

Je bent dtp’er. Stel: je staat in de boekwinkel te bladeren in een fraai vormgegeven boek over binnenhuisarchitectuur. Een van de hoofdstuktitels luidt Woonkamer met niveau’s. Misschien valt de spelfout je niet op. Of wel en denk je: ach wat!

Niveau's? Niveaus!
Niveau’s? Niveaus!

Je loopt door naar het tijdschriftenrek. Je bladert en ziet in een magazine met interessante artikelen dat twee kolommen op pagina x niet in register staan.

Als dtp’er valt dat je onmiddellijk op. Je bent je ervan bewust dat niet iedereen het ziet, maar zou dat voor jou een reden zijn om je kolommen dan maar niet te registeren? Nou dan!

Beeld en tekst zijn twee ingrediënten die door een dtp’er worden samengevoegd tot één geheel. Elke dag zien we de resultaten om ons heen. Kranten, tijdschriften, folders, boeken, affiches…

Spelfouten...
Spelfouten…
Regels en richtlijnen

Een dtp’er met oog voor taal is een zegen voor het eindproduct. Die herkent de rammel in ‘niveau’s’ en maakt er ‘niveaus’ van. Om dtp’ers een handje te helpen komen in dit dtp-naslagboek de meest voorkomende taalfouten aan bod. Zoals het verschil tussen ‘gebeurt’ en ‘gebeurd’.

Tijdens het vormgeven van een tekst heb je ook te maken met richtlijnen. Vooral cijfers kunnen bogen op speciale regelgeving. Het Nederlandse Normalisatie-instituut (NEN) heeft de schrijfwijze van telefoonnummers vastgelegd en KPN Telecom volgt deze norm.

Ook voor postcodes bestaan richtlijnen. Je kunt ze vinden in het hoofdstuk Taal Postcodes en telefoonnummers in het DTP-Naslagboek.

De normen voor de schrijfwijze van postcodes en telefoonnummers.
De normen voor de schrijfwijze van postcodes en telefoonnummers, zoals beschreven in het DTP-naslagboek.
Typografie en tekst

Op encyclo.nl – een met de hand samengestelde zoekmachine voor definities – staat: ‘Typografie wordt toegepast om het doel en de inhoud van een tekst te ondersteunen, bijvoorbeeld door de keuze van de tekstindeling, het lettertype, de tekstkleur enz.’

Tekst en typografie raken elkaar. Aanhalingstekens bijvoorbeeld zijn onderdeel van een font en dus door een typograaf ontworpen. Maar de toepassing ervan vind je in taalregels. Gebruik je in je tekst dubbele of enkele aanhalingstekens en waar zet je de spaties? Dat is in Nederland anders dan in België, Frankrijk of Denemarken. Lastig, maar gelukkig kun je in het dtp-naslagboek lezen hoe het zit met de verschillen.

Algemeen

Het was een groot genoegen om dit boek ooit met z’n drieën te schrijven en nu – na de dood van Andree Hollander – met z’n tweeën te actualiseren. Jan Ris en ik zijn opnieuw in de huid van de lezer gekropen, net als toen we de eerste uitgave schreven: het boek waar we ooit tevergeefs naar zochten toen we begonnen met onze dtp-werkzaamheden.
Annelize van Dijk

 

Een gedachte over “Taal: het ondergeschoven kindje in de dtp-wereld”

Geef een reactie