Fake news en influencers

Het blijkt steeds weer dat mensen fake news van social media maar blijven delen. En influencers blindelings volgen in hun ‘adviezen’. Hoe komt dat toch?

Fake news is onuitroeibaar. Feitelijk ook al zo oud als de mensheid. En het vindt gretig aftrek. Neem bijvoorbeeld roddelbladen, die bestaan al héél lang. Mensen zijn er gek op, terwijl ze moeten weten dat tenminste een flink deel van het ‘nieuws’ in die bladen berust op onwaarheden of gewoon helemaal niet bestaat. Zo ook op social media. Mensen geloven maar wat graag de uitspraken van hun idolen of vijanden. Het ‘zie je wel’-effect. Ook wordt fake nieuws maar wat graag geloofd om je eigen outcast-theorieën te bevestigen. Groeperingen die in bijvoorbeeld een platte aarde geloven, groeien als kool. En diezelfde figuren zijn vaak ook heilig overtuigd van andere samenzweringstheorieën en tevens al even overtuigd anti-vaxxer. Beetje dom kun je zeggen. Maar wellicht is er meer aan de hand.

Scheiding tussen ‘wetend’ en ‘onwetend’

Het lijkt erop dat in de wereld de scheiding tussen ‘wetenden’ en ‘onwetenden’ steeds groter wordt. Daarmee bedoelen we dat het voor veel mensen totaal niet meer te volgen is wat er in in laboratoria uitgedokterd wordt. En vaak geldt dat onbekend onbemind maakt. Natuurlijk: anti-vaxers hebben verschrikkelijk niet gelijk met hun geloof in een gevaarlijke samenzweringstheorie. En brengen er anderen mee in levensgevaar. Maar tegelijkertijd geldt dat het eigenlijk triest is dat het mensen aan basisintelligentie ontbreekt om bepaalde principes te begrijpen. En dus aan de haal gaan met wilde fantasieën waarmee ze ten minste hun kinderen een gezond leven ontzeggen. Vroeger – toen de wereld minder high-tech was – had je dit soort dwarsliggers veel minder. Heeft deels te maken met het feit dat – om maar wat te noemen – de werking van een stoommachine nog wel te volgen is. Je kunt het zien, voelen en ruiken. Dat geldt niet voor de werking van medicatie, of onderzoek in een deeltjesversneller. Althans, de buitenwacht kan het niet zien en zelfs als ze de beeldschermen met droge data zien is het niet te volgen. Dingen simpelweg accepteren is voor de gemiddelde mens (blijkbaar) moeilijk.

Advertenties

Masterclass Fotografie


Iedereen ‘king of the road’

Komen we weer terug bij die gekkies van de platte aarde. Ieder kind zou middels eenvoudige experimentjes aan kunnen tonen dat we op een bolletje wonen. Toch gelooft een (helaas groeiend) deel van de wereldbevolking in een platte aarde. Want ja, NASA en wie al niet meer brengt ons ‘fake news’ om ons te laten geloven dat we op een bol wonen. De maan bestaat ook niet, da’s gewoon een illusie. En geland zijn we er al helemaal niet op, want als het ding niet bestaat kun je er dús ook niet op landen. Wat al dit soort outcast-theorieën vleugels heeft gegeven de afgelopen jaren is ongetwijfeld internet. Op Youtube (die dergelijke filmpjes dieper gaat verstoppen trouwens) en Facebook-pagina’s vonden en vinden de zonderlingen van deze planeet elkaar. Eendracht geeft macht. Het is de schaduwzijde van een wereldwijd communicatiemiddel: iedereen kan zich even ‘king of the road’ voelen.

Influencers

Het is precies dat wat influencers willen en doen. Uitstijgen boven de massa, eventjes die vermeende rockster zijn. Vergis je echter niet: influencers verspreiden vooral tenminste stevig gekleurd nieuws, en meestal onzin. Zodra een influencer op YouTube ookmaar een beetje kijkers begint te trekken, is de commercie er als de kippen bij. De jongelingen worden overspoeld met dure ‘review’-spulletjes – die ze vaak mogen houden. Tja, een negatief verhaal zul je niet snel horen over die nieuwe Gucci-tas of de alleraardigste Versace-spulletjes natuurlijk. En daarmee wordt weer een onbereikbare standaard gezet voor de gemiddelde niet-influencer. Ook staan influencers veelal niet echt bekend om hun intellectuele bagage. Kim Kardashian bijvoorbeeld heeft een tweet de wereld ingeslingerd waarin ze zwarte piet – wie kent hem niet – een schandalige uiting van racisme vindt. Ze baseert zich daarbij op één extreem gekleurd interview van Al Jazeera, waarin voornamelijk de bekende tegenstanders van het fenomeen aan ‘t woord komen. Tja. Bedenk daarbij trouwens dat Al Jazeera natuurlijk ook niet echt als een neutrale nieuwsverspreider bekend staat.

Advertenties

fake news
‘Onze correspondent in Nederland’ Kim Kardashian deelt haar mening, die wordt opgepikt door maar liefst meer dan 62 miljoen(!!!) volgers. Commentaar overbodig.

Vertrouw professionele media en gezond verstand

Het is dus zaak zelf alert te zijn en blijven op al het ‘nieuws’ dat op social media verschijnt, inclusief YouTube. Komt u er iets tegen dat je nergens anders ooit hoorde, dan brengt een beetje googelen al snel uitkomst. Mits je je daar natuurlijk weer niet laat verleiden op websites te klikken die erom bekend staan fake news te verspreiden. Wees rond verkiezingstijd extra alert. De Nederlandse media zijn wat dat betreft nog het meest te vertrouwen. Baseer je bij het maken van keuzes dan niet op één zender of krant, maar mix een beetje. Ga zeker niet af op allerlei duistere theorieën en uitspraken die op bijvoorbeeld Facebook verschijnen. We weten inmiddels allemaal -hopelijk – dat politiek nieuws daar meestal als doel heeft simpelweg te manipuleren.

Gekkie op de hoek van de straat

Leer kinderen kritisch te kijken en lezen. En vertel ze dat social media niet door professionals wordt ingevuld, maar door gewone mensen. En dat daar vaak heel ongewone, uitzonderlijke exemplaren tussen zitten. Vroeger wist de hele buurt dat je die zonderlinge bewoner op de hoek van de straat beter kon mijden. Tegenwoordig zie je niet meer wie er achter een bericht of video zit, zijn of haar reputatie is onbekend. Grote kans echter, dat als je in buurt van die persoon gaat navragen, het weer de zonderling op de hoek blijkt te zijn, die ineens de wereld aan z’n voeten heeft liggen dankzij een internetverbinding. En er zijn wereldwijd nogal wat straathoeken. Je ziet aan een lap tekst (niet altijd) direct dat het door een vreemde vogel op een van die hoeken is gepost. Zeker niet als het een hightech onderwerp betreft dat vele jaren studie vergt om het te doorgronden. Check bij twijfel even de reputatie van die ‘wereldvermaarde’ dr. Charlatan, grote kans dat niemand ‘m kent buiten een wereldje van exoten.

Wees kritischer dan ooit

Kortom: wees kritisch in de online wereld. Kritischer dan ooit. Echt nieuws komt alleen bij onafhankelijke bronnen vandaan die voorzien zijn van journalistieke medewerkers. Die geleerd hebben om research te doen, te toetsen, hoor en wederhoor. En zelfs dáár gaat het soms nog mis, vanwege de snelheid die de online-wereld met zich meebrengt. Maar gelukkig zijn de professionele media zelfcorrigerend. En dat is precies de kracht daarvan: een verhaal of gebeurtenis ontwikkelt zich. Gevolgd door een professioneel team kan ze geduid worden. En zullen inzichten gedurende een gebeurtenis mogelijk veranderen. Op sociale media wordt vaak maar één momentopname gedeeld en hoewel zo’n feit later wellicht allang weer is tegengesproken of geduid blijft die ene impressie van een non-expert maar al te vaak hangen en rondzingen. Waarna weer een nieuwe samenzweringstheorie is geboren. Kijk maar eens naar de vreemdsoortige 9/11-theorieën die overal online rondzwerven… Gebruik je gezonde verstand!

fake newsDirect samenhangend met fake news en gezond verstand zijn privacy en veiligheid. Geloof al die ongevraagd verstuurde mailtjes met wonderlijke medicaties, adviezen of zelfs fake news gewoon niet. Klik niet op nieuwsberichten met twijfelachtige inhoud zodra je ze op je tijdlijn ziet. Leer ze herkennen, en leer hoe je er (zoveel als mogelijk) mee afrekent. Wordt geen slachtoffer van manipulerende mafia, maar hou controle over je digitale leven. Gebruik stevige wachtwoorden om te voorkomen dat anderen jouw identiteit (en mogelijk reputatie) misbruiken voor het verspreiden van fake news. Of erger. Hoe dat moet, lees je in het boek Veilig online, Bescherm jezelf tegen cyberaanvallen (auteurs: Hans Frederiks en Ronald Smit). 

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.