Let tijdens het schieten van foto’s beslist ook op de achtergrond en kleur van insectenfoto’s. Het kan het verschil tussen een topfoto en een matig exemplaar maken. Onderstaande tips zijn afkomstig uit mijn nieuwe boek Focus op fotografie: Insectenfotografie. Hierin ga ik op alle aspecten van de insectenfotografie in. Je zult onder meer leren dat deze eventuele hobby – zeker in het begin – helemaal geen kostbare aangelegenheid hoeft te zijn. En wat onderwerpen betreft is er – ook in Nederland – meer dan genoeg moois te vinden.

Tijdens het fotograferen was ik in het begin volledig gericht op het insect en vergat ik de achtergrond, maar de achtergrond speelt een curiale rol om het insect goed uit te laten komen. Door de juiste keuze van de achtergrond wordt de aandacht op het insect gelegd. In het bijzonder dient de achtergrond geen storende elementen te bevatten die de aandacht van de kijker trekken. Kleine storende elementen kunnen vaak verwijderd worden bij het bewerken van de foto, maar grotere afleidingen dien je te voorkomen bij het maken van de foto.

Laat dat insect eruit springen!

Hoe onscherper of donkerder de achtergrond is, hoe beter het insect eruit springt. Dit kun je bereiken door een groter diafragma te kiezen, maar dan wordt ook een kleiner deel van het insect zelf scherp. Je moet de juiste balans bepalen tussen vaagheid van de achtergrond en scherptediepte. Door te flitsen kun je de achtergrond donkerder maken, mits deze ver genoeg van het insect af ligt. Als het insect bijvoorbeeld midden op een blad zit is er weinig dat je kunt doen. In dat geval zul je het blad bij het bewerken aan moeten passen. Elders in het boek gaan we daar verder op in.

In de beste foto’s ondersteunt de achtergrond de voorgrond. De achtergrond kan bijvoorbeeld vage lijnen bevatten die de aandacht van de kijker naar het insect trekken, of de vormen in de achtergrond ondersteunen de contouren van het insect, zoals in onderstaande afbeelding. Een licht insect kun je het beste voor een donkere achtergrond plaatsen en een donker insect voor een lichte achtergrond. Dit is lastig om te bereiken. Je hebt weinig controle over de omgeving waarin het insect zich bevindt. Maar probeer altijd de richting van waaruit je fotografeert te variëren en te kijken wat dat met de achtergrond doet. Een kleine verandering kan vaak een groot verschil maken en het insect bijvoorbeeld voor een donker gedeelte of juist een lichter gedeelte van de achtergrond plaatsen.

Als je een afbeelding bekijkt dan bewegen je ogen over het beeld om uiteindelijk tot stilstand te komen bij het belangrijkste deel. De achtergrond kan deze beweging stimuleren. In de bovenstaande foto leiden de bloemen en de bladeren de aandacht van de kijker via de verschillende hoeken uiteindelijk naar de kop van de vlinder die volgens de regel van derden geplaatst is.

Kleur

Kleurgebruik speelt een belangrijke rol bij de compositie. Veel insecten zijn kleurrijk, dus het helpt om te begrijpen hoe kleur de waardering van foto’s beïnvloedt. Sommige kleuren trekken meer de aandacht dan andere. Dit wordt het visuele gewicht van een kleur genoemd. Rood en oranje hebben bijvoorbeeld een veel groter visueel gewicht dan groen of blauw.

Kleuren worden vaak getoond op een kleurenwiel, zoals in onderstaande afbeelding. Contrasterende kleuren staan op het kleurenwiel tegenover elkaar, terwijl kleuren die op elkaar lijken naast elkaar liggen.

In een foto kun je streven naar harmonieuze kleuren die dicht bij elkaar liggen op het kleurenwiel. Dit geeft rust in de afbeelding. Zo kun je bijvoorbeeld een bruine kever op een gelig herfstblad fotograferen. Aan de andere kant kun je streven naar contrasterende kleuren door kleuren aan tegenoverliggende zijden van het kleurenwiel te gebruiken. Dit leidt vaak tot een sterkere visuele uitstraling van de afbeelding. Voor insecten werken contrasterende kleuren vaak goed omdat ze de aandacht op het insect leggen. Fotografeer bijvoorbeeld een oranje lieveheersbeestje op een groen blad, of een groene wants op een bruin blad. Natuurlijk heb je hier geen controle over, want je wilt insecten liefst niet verplaatsen. Maar als je let op de kleuren zul je de interessante combinaties vanzelf vinden.

Soms helpt het om een kunstmatige achtergrond te gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld een gekleurde kaart achter het insect houden. Of soms zit het insect al op een gekleurde achtergrond. In de onderstaande foto zat de springspin op een blauw dienblad. De gele poten en palpen (tastorganen) van de spin vormen zo een mooi contrast met de achtergrond. Alle aandacht wordt op de spin gevestigd. Doordat de spin op het dienblad zat kon ik het blad ook eenvoudig draaien om de juiste hoek te krijgen en de spin vrijwel recht van voren te fotograferen.

Focus op Fotografie: Insecten fotograferen

Het fotograferen van insecten is leuk en eenvoudig. Mooie foto’s maken van insecten is iets wat iedereen kan. Met beperkte apparatuur, wat basiskennis en een aantal eenvoudige technieken kan ook jij binnen een paar weken spectaculaire foto’s van insecten maken.

Dit boek laat dat zien. De auteur is een amateurfotograaf die begon met vrijwel geen kennis van insectenfotografie. Hij beschrijft zijn zoektocht van twintig weken naar de beste en eenvoudigste manier om insecten te fotograferen. In deze korte tijd ontwikkelde hij zich van een beginner tot een geprezen insectenfotograaf. Met dit boek kun jij zo’n zelfde reis maken.

Je vindt hier alles wat je moet weten over camera’s en lenzen, over instellingen, over het gebruik van een flitser en nog veel meer. En het boek leert je ook over insecten, waar en hoe je ze kunt vinden en hoe je ze het beste kunt fotograferen. Het bevat 250 afbeeldingen van insecten, gemaakt door de auteur.

• Praktisch: Volg de auteur in zijn ontwikkeling van amateurfotograaf tot ervaren insectenfotograaf.
• Fraai uitgevoerd: het boek bevat talloze spectaculaire kleurenfoto’s, als voorbeeld en ter inspiratie.
• Compleet: na het lezen van dit boek heb je alles in huis om zelf ook de prachtigste foto’s van insecten te maken.