Je kunt natuurlijk een dure macrolens aanschaffen, maar ook tussenringen helpen bij insectenfotografie. Hoe die ringen werken lees je hier, in een artikel afkomstig uit mijn boek Focus op fotografie: Insectenfotografie. Met daarin alles wat je nodig hebt betreffende het optimaal fotograferen van – hoe kan het haast anders – insecten. Gezien de vele soorten en van dichtbij gezien veelal bijzondere en kleurrijke features die deze beestjes te bieden hebben misschien een heel leuke nieuwe hobby voor je!

Tussenringen plaats je tussen de lens en de camera. Ze zijn gewoon hol, zonder glas. Daardoor hebben ze geen invloed op de beeldkwaliteit. Tussenringen vergroten de afstand tussen de lens en de sensor. Hierdoor neemt de brandpuntsafstand toe en verkleint de minimale scherpstelafstand. Daardoor neemt de vergrotingsfactor aanzienlijk toe. Een nadeel van tussenringen is dat je wat licht kwijtraakt, maar als je een flitser gebruikt is dat geen probleem want die geeft dan gewoon een sterkere flits.

Elektronische contacten

Het is belangrijk om de juiste tussenringen te kopen voor de camera die je bezit. Ook is het belangrijk om tussenringen te kiezen die elektronische contacten hebben. Deze geven de signalen van de camera door naar de lens en terug. Zonder deze signalen kan de lens niet meer automatisch scherpstellen en kan de camera niet meer het diafragma instellen. De lens wordt volledig handmatig. Zoek naar tussenringen met de termen “automatic” of “autofocus” in de naam of omschrijving.

Er zijn tussenringen met verschillende lengtes. Hoe langer de tussenring, hoe sterker het effect. Om dit uit te proberen heb ik de MK-RF-AF1 tussenringen van Meike gekocht die met de Canon RF-vatting werken. Ten tijde van schrijven van dit boek kreeg je twee ringen van 13 mm en 18 mm voor samen ongeveer 45 euro (bij Amazon). Je kunt de ringen samen gebruiken om 31 mm aan tussenringen te krijgen.

Een groot nadeel van tussenringen is dat je niet langer op oneindig kunt scherpstellen. De maximale scherpstelafstand wordt aanzienlijk beperkt. Als je de tussenringen op je camera zet kun je dus eigenlijk alleen nog maar macroopnamen maken. Wil je een foto op een grotere afstand maken dan moet je de tussenringen eerst verwijderen. Tussenringen aanbrengen en verwijderen is het nodige werk, en je moet uitkijken dat er geen stof in de camera komt.

Tussenringen gebruiken

De tussenringen zijn klein en het is moeilijk te geloven dat ze zo’n grote impact hebben. Ik zette beide ringen samen op mijn camera met de 18-150 mm-lens ervoor. Dat is heel eenvoudig en werkt net zoals je een lens verwisselt. Als je vervolgens insecten benadert wordt duidelijk dat je een stuk dichterbij kunt komen en nog steeds kunt scherpstellen. De minimale scherpstelafstand wordt aanzienlijk kleiner. Deze afstand hangt af van de brandpuntsafstand. Zonder tussenringen gebruikte ik meestal een brandpuntsafstand van 60 mm, maar met de ringen werkte dit niet meer. Het insect moest bijna in de lens zitten en het licht van de flitser bereikte hem niet meer. 70 mm brandpuntsafstand werkte al een stuk beter.

Met de tussenringen zag ik direct veel meer details. Ik kon nu kleine mieren en spinnen fotograferen die ik tot op dat moment links had laten liggen omdat ze te klein waren. Met de tussenringen werden de insecten meer dan twee keer zo groot. Dat maakte een gigantisch verschil.

Scherpstellen werd met zo’n sterke vergroting wel een stuk lastiger. De scherptediepte wordt kleiner en een kleine beweging van de camera verandert het punt waarop je scherpstelt. Het werd nog belangrijker om de camera goed stil te houden. Automatische scherpstelling werkte nog steeds uitstekend. Fotograferen met een dergelijk sterke vergroting is een uitdaging, maar ook heel leuk, en de resultaten waren indrukwekkend.

Vergroting

Wat voor vergrotingsfactor leveren tussenringen op? Dat hangt af van de brandpuntsafstand van de lens en de lengte van de tussenringen. De onderstaande afbeelding laat zien wat voor maximale vergrotingsfactor ik krijg bij een brandpuntsafstand van 70 mm op mijn RF-S 18-150 mm-lens. Van linksboven naar rechtsonder zie je de maximale vergroting zonder tussenringen, met de ring van 13 mm, met de ring van 18 mm en met beide ringen, dus 31 mm. Het hoofd van het poppetje is, inclusief helm en nek, 14 mm hoog. Bij 31 mm aan tussenringen is het getoonde gebied dus 27×18 mm. Dat komt overeen met een effectieve vergrotingsfactor van 1,4 op mijn APS-C-camera.

Als je gebruikmaakt van een zoomlens is het weinig zinvol om de twee tussenringen apart te gebruiken. Je kunt de vergroting eenvoudig aanpassen door meer of minder in te zoomen en dat is makkelijker dan tussenringen verwisselen. Dus ik gebruik de twee tussenringen altijd samen.

Theoretisch kun je de maximale vergrotingsfactor bij het gebruik van tussenringen als volgt berekenen. Als L de lengte van de tussenringen is, B de brandpuntsafstand van de lens en M de maximale vergrotingsfactor zonder tussenringen, dan is de nieuwe maximale vergrotingsfactor M+L/B. Bijvoorbeeld, als de lens een vergrotingsfactor heeft van 0,35, de tussenringen 31 mm lang zijn

en de brandpuntsafstand van de lens is 70 mm, dan is de nieuwe theoretische maximale vergrotingsfactor 0,35+31/70 wat ongeveer 0,8 is. Dit geldt voor fullframecamera’s. Voor APS-C-camera’s moeten we dat nog vermenigvuldigen met de cropfactor van 1,5 of 1,6, afhankelijk van de camera, en wordt de effectieve vergroting 1,25. Bij een brandpuntsafstand van 100 mm is de maximale vergrotingsfactor 0,65 op full-framecamera’s en 1,1 op APS-C-camera’s. Hoe kleiner de brandpuntsafstand, hoe groter het effect van de tussenringen.

De gemeten vergrotingsfactor voor mijn lens was zelfs nog een beetje beter. Bij een brandpuntsafstand van 70 mm werd de effectieve vergroting 1,4. Met de tussenringen is mijn standaardlens een prima macrolens geworden. Tussenringen werken uitstekend in combinatie met lenzen tot ongeveer 100 mm. Daarboven wordt het effect steeds kleiner.

Werkafstand

Tussenringen verkleinen de scherpstelafstand en omdat ze de lens ook nog langer maken wordt de werkafstand vanaf de voorkant van de lens een flink stuk kleiner. Je moet dus aanzienlijk dichter bij de insecten komen. De vergrotingsfactor van 1,4 die ik met tussenringen verkrijg bij een brandpuntsafstand van 70 mm resulteert in een werkafstand van slechts drie centimeter. Dit lijkt onmogelijk klein, maar het is vaak nog net werkbaar. Als het insect stilzit doet het er niet toe of dit op drie centimeter of op tien centimeter afstand is. Als je de brandpuntsafstand vergroot tot 100 mm wordt de werkafstand zeven centimeter en heb je nog steeds een effectieve vergrotingsfactor van meer dan 1.

In mijn boek lees je nog veel meer over het gebruik van de ringen. En natuurlijk ook over macrolenzen, voor als je je hobby echt serieus aan wilt gaan pakken!

Focus op Fotografie: Insecten fotograferen

Het fotograferen van insecten is leuk en eenvoudig. Mooie foto’s maken van insecten is iets wat iedereen kan. Met beperkte apparatuur, wat basiskennis en een aantal eenvoudige technieken kan ook jij binnen een paar weken spectaculaire foto’s van insecten maken.

Dit boek laat dat zien. De auteur is een amateurfotograaf die begon met vrijwel geen kennis van insectenfotografie. Hij beschrijft zijn zoektocht van twintig weken naar de beste en eenvoudigste manier om insecten te fotograferen. In deze korte tijd ontwikkelde hij zich van een beginner tot een geprezen insectenfotograaf. Met dit boek kun jij zo’n zelfde reis maken.

Je vindt hier alles wat je moet weten over camera’s en lenzen, over instellingen, over het gebruik van een flitser en nog veel meer. En het boek leert je ook over insecten, waar en hoe je ze kunt vinden en hoe je ze het beste kunt fotograferen. Het bevat 250 afbeeldingen van insecten, gemaakt door de auteur.

• Praktisch: Volg de auteur in zijn ontwikkeling van amateurfotograaf tot ervaren insectenfotograaf.
• Fraai uitgevoerd: het boek bevat talloze spectaculaire kleurenfoto’s, als voorbeeld en ter inspiratie.
• Compleet: na het lezen van dit boek heb je alles in huis om zelf ook de prachtigste foto’s van insecten te maken.