Tag archieven: featured

Computers, Software

Markdown als sleutel tegen informatiechaos: boekbespreking Informatieautonomie

Een reactie plaatsen

Het boek Informatieautonomie van Martijn Aslander is op het eerste gezicht een boek over overheids-ICT, ontspoorde dossiers, vendor lock-in en de vraag waarom kenniswerkers zoveel tijd verliezen aan zoeken. Maar onder die actuele en soms ronduit pijnlijke voorbeelden ligt een fundamenteler betoog, met Markdown in de hoofdrol. Aslander stelt dat we de afgelopen decennia wel hebben gedigitaliseerd, maar niet werkelijk hebben geïnformatiseerd. We hebben papier vervangen door schermen en ordners door digitale mappen, maar de informatie zelf is daarbij niet bevrijd: die zit nog altijd opgesloten in documenten die vooral zijn ontworpen om eruit te zien als papier.

Gevangen in bestandsformaten van leveranciers

Daarmee komt het boek uit bij zijn meest prikkelende en tegelijk meest concrete stelling: het bestandsformaat is geen technisch detail, maar een bestuurlijk, maatschappelijk en economisch vraagstuk. Word-documenten, PDF’s en PowerPoints lijken neutrale informatiedragers, maar zijn volgens Aslander in wezen printerformaten. Ze bevatten de informatie wel, maar op een manier die computers slechts moeizaam kunnen lezen, doorzoeken, combineren en controleren. Dat maakt organisaties afhankelijk van leveranciers, veroorzaakt enorme hoeveelheden dubbel opgeslagen data en maakt het reconstrueren van dossiers nodeloos arbeidsintensief.

Aslander opent zijn analyse met bekende voorbeelden van falende informatiehuishouding: de Toeslagenaffaire, het UWV, het Groningse schadedossier en Woo-verzoeken die maanden duren. Zijn punt is niet dat ambtenaren niet hard genoeg werken of dat IT-afdelingen onbekwaam zijn. Integendeel: mensen doen voortdurend werk dat computers veel beter zouden kunnen doen, als de informatie in een geschikt formaat beschikbaar was. De informatie is er wel, maar ze is niet werkelijk toegankelijk.

Lees verder Markdown als sleutel tegen informatiechaos: boekbespreking Informatieautonomie →
Column, Computers, Software

Informatieautonomie van Martijn Aslander: gevangen in je eigen systemen

Een reactie plaatsen

Zoals iedereen die zijn belasting netjes betaalt, heb ik wel eens contact met de Belastingdienst. Begin 2025 was het wat ingewikkelder. Mijn boekhouder had een tikfoutje gemaakt in het betalingskenmerk, waardoor het eindigde op een 1 in plaats van een 2. De Belastingdienst had derhalve geen geld binnengekregen, terwijl ik het wel had overgemaakt. Geen probleem voor de Belastingdienst. Ze maakten een inschatting van mijn voorbelasting voor dat kwartaal. Speciaal voor mij. En daarbij gingen ze ervan uit dat ik ineens drie keer zoveel moest betalen als altijd. Terwijl er al een kloppende opgave was ingediend. Er volgde een heel avontuur van telefoontjes, bezwaar, boete, onbegrip en de klassieke zin: ‘Ja, meneer, het lijkt inderdaad heel eenvoudig, maar dat is het niet.’ Ik heb altijd voor en bij kleine bedrijven gewerkt, dus ik begreep het niet. Totdat ik Informatieautonomie van Martijn Aslander las.

Eén tikfout, drie keer zoveel belasting

Plotseling snapte ik waarom de Belastingdienst, en eigenlijk elke grote organisatie, vastzit in haar eigen systemen. Martijn – ja, ik mag Martijn zeggen. Jij vast ook wel. Martijn is daar niet zo moeilijk in – legde voor mij bloot waar het werkelijk misgaat: we slaan onze informatie op in formaten die alleen te lezen zijn met de software van een specifieke leverancier. Denk aan Word-documenten, pdf’s en gesloten databases. Klinkt misschien als een klein technisch detail, maar de impact is gigantisch.

Lees verder Informatieautonomie van Martijn Aslander: gevangen in je eigen systemen →
Besturingssystemen, Export, macOS, Windows 10

Overstappen van Windows 10 naar macOS: nú is de perfecte tijd!

Een reactie plaatsen

Het einde van Windows 10 nadert. En dat betekent voor heel veel mensen dat ze nu echt op zoek moeten naar een nieuwe pc of laptop. Het oude beestje kan in veel gevallen niet overweg met Windows 11. De vraag die zich dan opdringt is: moet dat wéér een Windowscomputer zijn of doen we iets anders? Een Mac bijvoorbeeld!

De verkoop van Apple-computers kent een sterk stijgende lijn over de laatste jaren. Niet heel vreemd natuurlijk, want de gemiddelde consument heeft of een Windowscomputer of een Mac thuis staan. Door onzekerheden rondom het einde van Windows 10 en moeilijkheden bij het overstappen naar Windows 11 wordt er steeds meer getwijfeld aan Windows.

Zeker nu inmiddels de succesvolle en betaalbare MacBook Neo op de markt is verschenen. De verkoopcijfers daarvan verpletteren alle verwachtingen. Het is niet alleen een geschikte vervanger van Windows-laptops, maar ook van Chromebooks. Het besturingssysteem van die apparaten gaat volgens Google ook op de schop, en of dat voor gebruikers een verbetering betekent, is onduidelijk. Tel daarbij op dat Windows Copilot+-gecertificeerde laptops stevig geprijsd zijn — dat zijn de apparaten met een ingebouwde AI-versneller — en je begrijpt dat een MacBook Neo met standaard ingebouwde AI-versnellers een verstandige investering voor de toekomst is.

Lees verder Overstappen van Windows 10 naar macOS: nú is de perfecte tijd! →
AI, Export, Loskomen van Big Tech

Open WebUI installeren: lokale AI bereikbaar op elk apparaat in je netwerk

Een reactie plaatsen

In het vorige artikel installeerde ik Ollama op mijn Mac Studio met drie lokale AI-modellen. Dat werkte prima voor op de Mac zelf, maar ik wilde ook vanaf mijn Chromebook en Pixel kunnen chatten met mijn eigen lokale AI. De oplossing: Open WebUI installeren, een webinterface die draait op je NAS en die de brug slaat tussen Ollama op de Mac en elk apparaat in je thuisnetwerk.

Open WebUI installeren op je NAS is de manier om je lokale AI-modellen bereikbaar te maken op elk apparaat in huis. Er gaat niets naar een externe server of naar de cloud. Je installeert het als Docker-container op je Synology NAS, wijst het in de voorkeuren naar Ollama op je Mac, en vanaf dat moment is je lokale AI bereikbaar via de browser op elk apparaat in je netwerk.

Open WebUI installeren via Dockhand

Ik gebruik Dockhand als Docker-beheeromgeving op mijn DS224+. Je kunt het natuurlijk ook via Portainer installeren. Voordat je de container aanmaakt, maak je eerst via Synology File Station een map aan:

/volume1/docker/open-webui

Open WebUI slaat hier zijn data op: gebruikersinstellingen, chatgeschiedenis en voorkeuren. Die map moet bestaan voordat de container start, anders klaagt Docker.

Lees verder Open WebUI installeren: lokale AI bereikbaar op elk apparaat in je netwerk →
AI, Export, Loskomen van Big Tech

Lokaal een LLM draaien op je Mac: mijn ervaringen met Ollama, Mistral en Gemma

Een reactie plaatsen

Over het lokaal draaien van een LLM op een iPhone of iPad schreef Ronald al een paar weken geleden. Het zette me aan het denken over mijn eigen AI-gebruik. Ik werk voornamelijk met Claude en ben daar heel tevreden over. Maar het is ook Big Tech, het is Amerikaans en in Europa hebben we Mistral, dat aan ontwikkeling werkt voor AI, gebaseerd op Europese maatstaven over privacy en veiligheid. Daarna las ik een artikel in Medium over een tooltje – whichllm – dat je kon gebruiken om te zien wat voor LLM (Large Language Model) het beste kan draaien op jouw eigen hardware. Lokaal op je eigen hardware, volledig privé, los van Big Tech, als het ware. Ik was meteen benieuwd wat ik op mijn Mac Studio M1 Max met 32 GB geheugen zou kunnen gebruiken.

Al werkte ik niet graag met de commandline in de terminal toen ik met mijn boek Loskomen van Big Tech bezig was, ik kon er tijdens het instellen van de NAS, Docker, Portainer enzovoort niet aan ontkomen. Inmiddels grijp ik vaak naar de terminal op mijn Mac om een of ander tooltje te installeren en te gebruiken. Zo installeerde ik Homebrew in de terminal en kan ik nu allerlei apps middels de commandline installeren. Zo installeerde ik de utility Mole waarmee ik mijn Mac kan opschonen en de gezondheid van mijn systeem en harde schijf kan checken. Bang voor de commandline ben ik inmiddels niet meer. Dus ging ik aan de gang.

Lees verder Lokaal een LLM draaien op je Mac: mijn ervaringen met Ollama, Mistral en Gemma →
Export, Loskomen van Big Tech, Privacy & Beveiliging, Veilig online

Passkeys voor je Apple-account instellen: waarom het niet lukt (en hoe het toch kan)

Een reactie plaatsen

Iets meer dan een jaar geleden schreef ik over het gebruik van passkeys in de praktijk. Mijn conclusie was: het werken met passkeys in de praktijk is niet altijd eenvoudig. Hoewel passkeys duidelijke voordelen bieden, is het verstandig om voorlopig nog je wachtwoorden te behouden als back-up. Is het inmiddels een stuk beter gesteld met het gebruiken van passkeys? Ik heb het idee van niet. Ik kan me niet heugen dat ik de laatste tijd voor een of andere site een passkey heb gebruikt of heb toegevoegd. Toen ik vorige week moest inloggen in mijn Apple-account, wilde ik daar een passkey instellen, maar dat lukte voor geen meter. Dat gaf me weer het gevoel dat het gebruik van passkeys nog verre van makkelijk is.

Wat zijn passkeys en waarom zijn ze beter dan wachtwoorden?

De kracht van passkeys zit hem in de betere beveiliging. Ze gebruiken een techniek met twee sleutels (public key cryptografie). Voor elke website krijg je een uniek sleutelpaar. De website kent de publieke sleutel, maar jij houdt de private sleutel veilig op je eigen apparaat. Phishingaanvallen worden zo een stuk lastiger, want die private sleutel deel je nooit met wie dan ook.

Dat klinkt nog steeds als een mooie oplossing, maar in de praktijk is een van de grote problemen dat die sleutel op het ene apparaat staat, maar niet op het andere. Je kunt op je Mac een passkey hebben voor bijvoorbeeld Amazon. Die passkey staat in je Apple-sleutelhanger. Wil je op je Androidtablet inloggen met die passkey, dan heb je die niet op je tablet staan. Daar is een oplossing voor: bewaar je passkey in een wachtwoordmanager die geschikt is voor meerdere besturingssystemen en gebruik hem zo op je verschillende apparaten.

Lees verder Passkeys voor je Apple-account instellen: waarom het niet lukt (en hoe het toch kan) →
AI, Export, Privacy

AI lokaal op je eigen apparaat draaien: zo doe je dat

Een reactie plaatsen

Je kent ze wel: ChatGPT, Claude, Copilot en ga maar door. Allemaal min of meer capabele chatbots waar je allerlei interessante dingen mee kunt doen – van het samenvatten van documenten tot het schrijven van code of het vertalen van teksten. Maar hoe handig ze ook zijn, ze hebben allemaal hetzelfde grote nadeel: er is geen sprake van privacy. Gelukkig kun je AI lokaal op je eigen apparaat gebruiken voor meer controle over je data. De bedrijven achter de bekende chatbots verzamelen álles van wat hun gebruikers vragen, aan opdrachten geven en anderzijds invoeren. Inclusief het uploaden van foto’s om te bewerken of documenten om te laten samenvatten. Logisch, want daarvan ‘groeit’ zo’n systeem weer. En met een beetje geluk is aan de gebruikersprofielen zelf ook nog wel wat geld te verdienen.

Veel mensen realiseren zich dat niet, of halen er hun schouders over op. Ze uploaden zonder met de ogen te knipperen privacygevoelige documenten om te laten samenvatten, vertalen of anderszins te verwerken. Wat de gevolgen daarvan zijn is altijd maar weer afwachten. Eerder al doken flarden van informatie van andere gebruikers in chats op. Al deze missers werden – hopelijk – tot nu toe keurig hersteld. Maar ondertussen zwerft er weer een beetje meer mogelijk misbruikbare informatie op het web rond. AI lokaal op je eigen apparaat draaien is een oplossing voor die privacyproblemen. Geen verbinding met externe servers, geen dataverzameling – gewoon een taalmodel dat volledig op jouw computer, tablet of smartphone werkt. In deze blogpost laten we zien hoe dat werkt, wat je daarvoor nodig hebt en wat je er realistisch van kunt verwachten.

Wat lees je in deze blogpost

  • Waarom een lokaal draaiend LLM een goed alternatief is voor cloudgebaseerde AI-diensten als ChatGPT en Copilot, als privacy voor jou belangrijk is.
  • Welke hardware je nodig hebt om AI lokaal op je apparaat te draaien – en welke apps daarvoor geschikt zijn, zoals OneAGI op iPad of iPhone.
  • Wat je van een lokaal LLM kunt verwachten: wat het goed doet (vertalen, samenvatten) en waar de grenzen liggen vergeleken met cloud-AI.
Lees verder AI lokaal op je eigen apparaat draaien: zo doe je dat →
Export, Loskomen van Big Tech, Privacy

Nextcloud op de Synology NAS: zo werk ik er inmiddels mee

Een reactie plaatsen

Je realiseert je pas wat je allemaal voor software en hardware gebruikt als je overstapt van de ene software naar de andere. Ik schrijf nu al zo’n tien jaar in Google Docs. Daar gebruik ik bijvoorbeeld LanguageTool bij voor spelling en grammatica. LanguageTool is meer dan alleen een spellingchecker. Tijdens het schrijven van mijn boek ‘Loskomen van Big Tech‘ merkte ik dat LanguageTool niet werkte in Synology Documents. Een groot minpunt voor mij. Ik probeerde LanguageTool te draaien via Docker op de NAS. Dat lukte, maar dan nog viel het niet te integreren in Synology Documents. Ik probeerde oplossingen met OpenOffice, LibreOffice en opslaan met Owncloud. Ik probeerde weer eens Nextcloud. Het werkte allemaal niet naar wens.

Meelezers en klembord: twee problemen die bleven

Tijdens het schrijven van het boek probeerde ik vooral Nextcloud op de NAS via Docker draaiend te krijgen. Met veel moeite kreeg ik het uiteindelijk werkend, met uitgebreide hulp van mijn AI-vrienden. Voor Nextcloud gold hetzelfde als bij Synology Office: ook dat werkte niet met LanguageTool in de browser. Erger nog: het had op dat moment een enorme bug met het klembord. Knippen en plakken naar en vanuit Nextcloud op de Mac werkte niet. Nog een laatste probleem om op te lossen: ik deel mijn schrijfwerk in Google Docs met meelezers. Als je een Google-account hebt, kun je zo’n bestand meelezen en aanpassen. Bij het werken met Synology Documents moeten die meelezers ook Synology Office gebruiken. Datzelfde geldt voor Nextcloud. Mijn meelezers werken in Google Docs, dus dat meelezen kan alleen daar. Daarnaast speelt de samenwerking met Claude, de AI die ik gebruik als sparringpartner voor mijn teksten. Claude kon heel eenvoudig mijn teksten in Google Drive lezen. Handig voor het schrijfproces (overigens niet bepaald privé).

Lees verder Nextcloud op de Synology NAS: zo werk ik er inmiddels mee →
Column, Export, Informatica, Privacy

Buitengesloten van je eigen NAS: hoe ik een nachtelijke lockout oploste

Een reactie plaatsen

Paaszaterdagavond, laat. Ik probeer voor de vierde keer in te loggen op mijn Synology NAS en het lukt niet. Ik was bezig met het omzetten van de accounts in Google Authenticator naar Proton Authenticator. Waarom ik daarmee bezig was, is een ander verhaal. Het gaat erom dat ik wilde testen of de import gelukt was en ik met de 2-stapsverificatie van Proton kon inloggen op de Synology NAS. Dat inloggen mislukte 4 keer en nu mocht ik er helemaal niet meer in. Ik was buitengesloten van mijn NAS…

Vier mislukte pogingen en dan mag je er niet meer in

Het stomme was dat ik had geprobeerd in te loggen met mijn administratoraccount. Via de url – eigendomein.nl – kon ik er nu niet meer in. Gelukkig is de inlogmanier van Synology via quickconnect nog altijd beschikbaar, dus op die manier logde ik in als administrator. Maar hoe moest ik de blokkering opheffen? Ik had die blokkering bij de oorspronkelijke installatie ingesteld: na vier mislukte inlogpogingen volgt blokkering. Ik moest volgens Gemini de blokkadelijst controleren, via het Configuratiescherm bij Beveiliging. Daar vond ik inderdaad een geblokkeerd IP-adres: dat van mijn Docker-netwerk, van de Nginx Proxy Manager (niet vreemd, want via NPM kom ik uiteindelijk mijn NAS binnen). Maar Gemini had meer ideeën over het probleem.

Lees verder Buitengesloten van je eigen NAS: hoe ik een nachtelijke lockout oploste →
Export, Hardware, Nieuws

Torenhoge RAM- en SSD-prijzen: waarom geheugen en opslag zo duur is

Een reactie plaatsen

De RAM-prijzen zijn in 2026 door het dak gegaan. DDR5-werkgeheugen kost inmiddels soms meer dan €600 voor een setje van 2 x 16 GB en ook de SSD-prijzen stijgen hard. Hoe zit dat nou?

Dat RAM en opslagprijzen geëxplodeerd zijn heb je vast zelf allang gemerkt. Prijzen van meer dan €600 voor 2 x 16 GB DDR5-werkgeheugen zijn inmiddels gesignaleerd. Enkele honderden euro’s ben je er sowieso aan kwijt. Ook 2 x 8 GB (het absolute minimum voor een moderne Windows 11-installatie tegenwoordig) kost je zomaar ergens tussen de €200 en €300. SSD-prijzen zijn soms verdubbeld en traditionele harde schijven stijgen eveneens in prijs, vooralsnog iets minder dramatisch.

Hoge RAM-prijzen blijven voorlopig

Al die prijsstijgingen hebben te maken met de werkelijk gigantische behoefte die AI-datacenters hebben aan geheugen en opslag. Vrijwel alle RAM-chipfabrikanten hebben volledig volgeboekte en door de Google’s, OpenAI’s, Microsoft’s enzovoorts van deze wereld opgekochte productielijnen. Veel hoop dat de geheugen- en SSD-prijzen dus weer snel terugkomen op het oude niveau hoef je voorlopig niet te hebben. Eerder zien we ze nog wel een tijdje doorstijgen. Ook laptopprijzen zijn door de extreme prijzen van essentiële onderdelen nog nooit zo hoog geweest als nu. Een MacBook Air is inmiddels een van de goedkopere opties; blijkbaar heeft Apple óf genoeg margespeling óf slimmer ingekocht.

Nu even niets kopen

Het betekent wel dat op dit moment een nieuwe laptop kopen een weinig zinvolle actie is, tenzij je écht niet anders kunt vanwege bijvoorbeeld een defect geraakt exemplaar. Eens daadwerkelijk kijken naar een MacBook (Air) is dan ineens een economisch verantwoorde keuze, waarmee je je ook meteen losmaakt van Windows. Plan B is om op een computer die nu écht meer dan 8 GB RAM nodig heeft eens Linux te installeren. Dan kun je er nog moeiteloos jaren mee vooruit. En daarmee als het een beetje meezit wachten tot de opslagprijzen weer wat gaan dalen. Of de AI-bubbel klapt.

Lees verder Torenhoge RAM- en SSD-prijzen: waarom geheugen en opslag zo duur is →
AI, Export, Loskomen van Big Tech, Scripting, Software

Van Tensorchord naar VectorChord in Immich

Een reactie plaatsen

Mijn AI-vrienden Gemini en Claude proberen vaak op allerlei manieren vooruit te denken. Zal ik nog dit en dat voor je uitzoeken? Misschien moet je dit of dat nog even proberen? Zo kreeg ik voor mijn prima draaiende Immich-installatie het advies om met de GPU van de Celeron-processor de gezichtsherkenning in Immich wat te versnellen. Maak toch gebruik van die GPU van de processor van je Synology NAS, was de boodschap. Dat liet ik me geen twee keer zeggen en voordat ik het wist had ik de boel geïnstalleerd en leek het allemaal goed te werken. Totdat ik anderhalve maand later me afvroeg waarom de gezichtsherkenning was gestopt met werken. Uiteindelijk bleken het twee problemen. De gezichtsherkenning lag stil door de OpenVino-instellingen voor de GPU. Maar Gemini ontdekte ook nog iets anders: TensorChord in plaats van VectorChord in de database, een aanpassing die al sinds mei bestond en die mijn AI-vrienden hadden gemist toen ik in september aan de slag ging met Immich.

Nadat mijn boek Loskomen van Big Tech klaar en van de drukker was, kon ik het toch niet laten om de boel te finetunen en/of aan te passen. Zo draait nu eindelijk Nextcloud stabiel en installeerde ik ook nog Linkwarden voor het opslaan van sites die ik later nog wil lezen. Maar nu had ik door een door AI aangeraden upgrade de gezichts- en onderwerpherkenning stopgezet. Stom, stom, stom, maar ik had de werkende docker-compose van Immich nog. Die bewaar ik altijd voordat ik nieuwe dingen probeer en ja, dat was ook deze keer mijn redding. Ik kreeg de boel weer aan de praat en liet die herkenningen verder maar uitrazen.

Lees verder Van Tensorchord naar VectorChord in Immich →
AI, Development, Export

Vibe coding: programmeren door te praten

Een reactie plaatsen

Erwin Blom heeft altijd al moeite gehad met die zwarte schermen vol regels met gekleurde lettertjes waar programmeurs mee werken. “Ik dacht altijd: dat moet toch anders kunnen,” zegt hij. Met zijn nieuwe boek over vibe coding laat hij zien dat het inderdaad anders kan. We spraken hem over deze nieuwe manier van software maken, waarbij je gewoon in normale mensentaal beschrijft wat je wilt – en de AI bouwt het voor je. Vibe coding is praten om te programmeren. Een interview met Erwin Blom, auteur van het eerste Nederlandse Handboek vibe coding.

Wat is vibe coding eigenlijk?

“Het is gelukkig heel basic uit te leggen,” begint Erwin. “In feite is het simpelweg al chattend software maken. Net zoals je in ChatGPT of Gemini of Claude praat om er een tekst uit te krijgen, zo praat je hier om er een app, een tool of een website uit te krijgen.”

Het concept is eenvoudig: je beschrijft wat je wilt hebben en de AI-tool gaat dat voor je bouwen. “Wat wil je gebouwd hebben? Beschrijf het. Welke elementen moeten erin zitten? Voor welke doelgroep is het? Hoe moet het eruitzien qua sfeer en look and feel? Als je die dingen kunt beschrijven, gaat de AI-tool voor je aan de slag.” 

En als het resultaat niet helemaal is wat je voor ogen had? “Dan doe je net als bij ChatGPT: je gaat verder praten. Alsof je een vormgever en een programmeur aan tafel hebt zitten. Je zegt: nee, dit wil ik toch anders, of dit werkt niet, kun je dat aanpassen? Eigenlijk geef je al pratend instructies aan een virtueel bouw- en ontwerpteam.”

De term ‘vibe coding’ is gemunt door Andrej Karpathy, een bekende AI-onderzoeker. Het idee is dat je losser met het programmeren om kunt gaan; dat je kunt experimenteren en itereren. “Vroeger was programmeren: je schrijft regels code, daar komt uit wat je bedacht hebt of niet, en als er een fout is zit die in de code. Die je moet aanpassen. Nu kun je al pratend dingen uitproberen en bijsturen.”

Lees verder Vibe coding: programmeren door te praten →
Nieuws

Wikipedia 25 jaar: hoe een gratis encyclopedie de boekenwereld op z’n kop zette

1 reactie

En toen was er Wikipedia. Een kwart eeuw geleden een voorzichtig begin, maar inmiddels heeft de online en meertalige encyclopedie zo ongeveer alle betaalde concurrentie weggevaagd. Een terugblik.

Wat lees je in deze blogpost:

  • Hoe Wikipedia in 25 jaar uitgroeide tot de grootste encyclopedie ter wereld
  • Waarom Winkler Prins, Encarta en digitale woordenboeken het onderspit dolven
  • Praktische tips om Wikipedia offline te gebruiken

Internet is extreem disruptief geweest voor traditionele naslagwerken. Uitgevers van encyclopedieën en inmiddels ook woordenboeken trekken zich de haren uit het hoofd. De ‘ellende’ voor hen (en het goede nieuws voor u) begon 25 jaar geleden met de komst van Wikipedia. Nu een gevestigde naam, maar in 2001 had niemand er ooit van gehoord. Toch was het niet de eerste gratis online encyclopedie; die eer is gegund aan het niet meer bestaande Nupedia. Dat dit niet meer bestaat, is logisch, want uiteindelijk volledig opgegaan in Wikipedia. Het oeridee van een online encyclopedie stamt uit 1993, toen Rick Gates daar een voorstel toe deed. De in het opensourcewereldje welbekende Richard Stallman stelde daarop voor een gratis, open versie te maken. En aldus geschiedde: de uiteindelijke lancering werd gerealiseerd door Jimmy Wales en Larry Sanger. Een diepgravend artikel over de complete geschiedenis lees je op Wikipedia: History of Wikipedia, of in het Nederlands op Geschiedenis van Wikipedia.

Lees verder Wikipedia 25 jaar: hoe een gratis encyclopedie de boekenwereld op z’n kop zette →
Tips & Trucs

Harde schijf per ongeluk gewist? Zo zet je je data terug…

Een reactie plaatsen

Een moment van onbedachtzaamheid kan maken dat men eeuwig schreit was het eerste dat ik dacht toen ik in plaats van de usb-stick  met de naam SanDisk, de harde schijf met de naam SanDisk wiste. Je bent even ergens anders met je gedachten en je wist de schijf met de Lightroom-catalogus, de mappen met de RAW-foto’s van de jaren 23, 24, 25 en het begin van 26, de opmaak van de kerstkaart van dit jaar en wat opnames met GarageBand. Even was er paniek, maar die zakte snel weg: ik had toch back-ups! Het is alleen vervelend werk, je bestanden terugzetten vanaf een back-up na een stomme fout. Harde schijf per ongeluk wissen? Zo zet je je data terug!

Wat lees je in deze blogpost:

  • Hoe een moment van onbedachtzaamheid (het wissen van de verkeerde SanDisk-schijf) leidde tot verlies van je Lightroom-catalogus, RAW-foto’s en creatieve projecten – en waarom paniek snel plaatsmaakte voor opluchting dankzij een meerlagige back-up-strategie.
  • De praktische waarde van Backblaze, ChronoSync en je Synology NAS-backup voor herstel: hoe 1,4 TB aan foto’s in drie uur teruggezet kon worden, en waarom je geen enkel bestand hoeft kwijt te raken als je backups goed regelt

Hoe ik de verkeerde schijf wiste

Als ik op mijn Mac iets moet doen in het Schijfhulpprogramma, dan werp ik meestal de schijven waarmee niets mag gebeuren eerst uit, zodat ik niet per ongeluk de verkeerde schijf wis. Nu had ik dat niet gedaan, omdat ik met allerlei dingen tegelijk bezig was. Ik wilde in Parallels Desktop Windows 11 updaten, maar had te weinig ruimte voor die update. Windows vroeg om opslagruimte van iets 10 GB en ik dacht dat op te lossen met een usb-stick. Die moest anders geformatteerd worden. Ondertussen was ik aan het chatten, mail aan het beantwoorden en wat al nog meer. En toen wist ik de SanDisk harde schijf in plaats van de SanDisk usb-stick.

Lees verder Harde schijf per ongeluk gewist? Zo zet je je data terug… →
Export2, Loskomen van Big Tech, Privacy & Beveiliging, Veilig online

Een wachtwoordmanager in eigen beheer: Vaultwarden

Een reactie plaatsen

In mijn boek Loskomen van Big Tech, beschrijf ik hoe je met een Synology NAS je kunt bevrijden van de techbro’s. Als je die NAS eenmaal hebt draaien met je eigen cloud, met Immich als vervanger van Google Foto’s en Jellyfin als streamer voor muziek en films, dan voel je vast ook wel iets voor een eigen wachtwoordmanager! Op Computercreatief heb ik vaak en veel geschreven over het belang van veilige, lange wachtwoorden en wachtwoordmanagers. Elke dienst een eigen wachtwoord, dat is het ideaal. Dat kun je alleen bereiken met een wachtwoordmanager, die al die wachtwoorden voor je genereert en bewaart. Vaultwarden, dat je met Docker kunt gaan draaien, is een afgeleide van Bitwarden, een bekende, betrouwbare wachtwoordmanager.

In mijn boek leg ik uit hoe je aan de gang gaat met Docker, Portainer en Nginx Proxy Manager. Portainer gebruik je om de ‘applicaties’ mee te installeren. (Bij het boek krijg je een digitaal bestand met daarin nog eens stap voor stap hoe je het allemaal aan de gang krijgt. Met de docker-composebestanden voor NPM, Jellyfin en Immich. Lees dat eerst voordat je aan de gang gaat met Vaultwarden.)

Lees verder Een wachtwoordmanager in eigen beheer: Vaultwarden →
Export2, Loskomen van Big Tech, Privacy

Big Tech herkennen: niet elk techbedrijf is hetzelfde

Een reactie plaatsen

Toen we voor mijn boek over loskomen van Big Tech een politica vroegen om een voorwoord, kregen we geen antwoord. We vroegen hetzelfde aan een stichting die voor digitale vrijheid is. Ze leken enthousiast, maar krabbelden uiteindelijk terug; is dat Synology niet ook gewoon Big Tech? Het zette me weer aan het denken waar ik dan toch van af wilde komen. Wat is die Big Tech precies? Als ik op een Chromebook van HP werk, dan is het besturingssysteem van Google, Big Tech, maar de laptop van HP, is dat een Big Tech-apparaat? Hoe weet wat Big Tech is?

Wie Big Tech is? Kijk naar de inauguratie

In feite is het niet ingewikkeld om dat te bepalen. Je hoefde eigenlijk alleen maar te kijken welke CEO’s bij de inauguratie van Trump aanwezig waren. Musk natuurlijk, maar ook Jeff Bezos (Amazon), Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) en Tim Cook (Apple) waren aanwezig en hadden prominente plaatsen, o.a. in de kerk en op het podium. Sam Altman (OpenAI) en Dara Khosrowshahi (Uber) stonden op de officiële gastenlijst als aanwezige tech‑CEO’s. Het is niet ingewikkeld om te bepalen wie Big Tech is en wie dat niet is. Het probleem is: hoe kom je ervan af?

Lees verder Big Tech herkennen: niet elk techbedrijf is hetzelfde →
Nieuws

10 jaar ComputerCreatief: van Windows 10 tot een doorbraak van Linux

Een reactie plaatsen

Halverwege dit jaar bestond ComputerCreatief 10 jaar. Omdat ik zo druk was met mijn boek, is het jubileum volledig aan me voorbijgegaan. Anyway, op 16 juli 2015 postte ik het eerste blog: Hallo, Lezer!Inmiddels zijn er 2716 items, blogposts, geplaatst. In den beginne was er ook een tijdschrift ComputerCreatief, maar al gauw was het blog de bijna dagelijkse uiting van uitgeverij Van Duuren Media. 2716 blogposts, ik herhaal het nog maar even. Een jubileum: 10 jaar ComputerCreatief!

De eerste jaren werd er bijna dagelijks gepost, voornamelijk door Ronald Smit en mij. Dit jaar postten we veel minder, deels doordat ik druk met mijn boek was, deels door andere zaken. Als je de artikelen van al die jaren doorspit, zie je een soort geschiedenis van soft- en hardware. De komst van Windows 10, je leest over oude versies van Lightroom en Photoshop, er is het Handboek Fotografie dat vele nieuwe drukken beleefde. Bij Van Duuren verschenen de eerste boeken over het fotograferen met drones. Elk jaar waren er nieuwe boeken over de laatste versies van macOS, iOS en Android. We interviewden de auteurs van Van Duuren Media, schreven over privacy en onlineveiligheid (gebruik je nou nog geen wachtwoordmanager?). Ik kom in 2018 de kop tegen: Microsoft zegt Edge vaarwel (huh? Dat is er nog steeds…). En we hadden veel artikelen uit de boeken van Scott Kelby. Windows 10 domineerde de eerste jaren het blog. Nu is dat het einde van Windows 10 en de opkomst van AI.

De Windows 10-periode: 2015 was het jaar

In 2015 kwam Windows 10 op de markt en natuurlijk schreven we daar veel over. Ik, als verstokte Mac-gebruiker, schafte zelfs een Dell-laptop aan om ook over de ontwikkelingen van Windows te kunnen schrijven. De koppen uit die tijd:

Lees verder 10 jaar ComputerCreatief: van Windows 10 tot een doorbraak van Linux →
AI, Nieuws

Geheugentekorten dankzij AI

Een reactie plaatsen

Er zitten tal van voordelen aan de opkomst van AI, maar zeker ook nadelen. Een deel van die nadelen is van filosofische/theoretische/sociaal-economische en ethische aard. Maar er ontstaat ook een heel tastbaar probleem: geheugentekorten dankzij AI. En dát gaat iedereen voelen in de portemonnee!

Een redelijk onopvallend bericht van 3 december: Micron stapt uit de consumentenhandel. Nu zegt 99% van de gemiddelde computergebruiker (en ook de niet-computergebruiker) die naam waarschijnlijk totaal niets. Maar het is wel een belangrijke leverancier van RAM-modules. Consumenten kennen Micron hoofdzakelijk van het voor hen bedoelde submerk Crucial. Dat waren geheugenmodules die volop in laptops en pc’s werden gebruikt. Dat merk bestaat per direct niet meer. Tot februari 2026 worden eventuele oude voorraden nog opgemaakt en daarna is het over en uit.

RAM-prijzen stijgen door AI-datacentra

Tegelijkertijd zien we dat andere bekende RAM-merken de prijzen stevig aan het opschroeven zijn. En net als in het geval van Micron heeft die koerswijziging alles te maken met de komst van AI. De grote AI-datacentra zijn extreem geheugenhongerig en vrijwel al het beschikbare RAM gaat momenteel rechtstreeks vanuit de fabriek naar dergelijke toepassingen.

Lees verder Geheugentekorten dankzij AI →
AI, Column, Export2, Loskomen van Big Tech

Vreemdgaan met AI: hoe ik met drie assistenten per ongeluk Owncloud installeerde

Een reactie plaatsen

Al ligt mijn boek Loskomen van Big Tech, je eigen cloud met een Synology NAS al bij de uitgever, die oplossingen voor een eigen cloud laten me niet los. Oké, die van Synology Drive werkt goed, maar dat is toch software van Synology uit Taiwan. Ik wil Europese software en het liefst opensource. Ik had net een uitputtende sessie met Claude achter de rug over Nextcloud, wat ik eindelijk lekker draaiend had, maar dat na een update allemaal fouten gaf. We – Claude en ik – probeerden de fouten op te lossen: Je moet een eigen Collabora-server draaien, Hans. Dat lukte voor geen meter en Claude sloot af met allerlei voorstellen voor artikelen die ik over die mislukte installatie kon gaan schrijven. Zijn laatste zin: Je lezers waarderen deze eerlijkheid veel meer dan een ‘het kan allemaal!-verhaal’ dat de werkelijkheid verzwijgt. ‘Doei’, dacht ik, ‘ik ga even wat anders doen’ en toen las ik een artikel over OpenCloud. 

OpenCloud, moderner dan Nextcloud, sneller ook, zou dat niet iets voor op de NAS zijn? Zoals ik het las, moest ik het wel kunnen installeren, maar ik wilde niet aan de gang met Claude, die voor Nextcloud geen oplossing had gevonden. Gemini dan? Ik vroeg: is OpenCloud makkelijker te installeren dan Nextcloud? Het korte antwoord: Nee, OpenCloud (van opencloud.eu) is over het algemeen niet makkelijker te installeren dan Nextcloud, zeker niet voor een beginner. Hoewel het belooft ‘simpel’ te zijn, vereist de installatie vaak kennis van Docker, command-line commando’s en het handmatig configureren van een webserver (zoals Apache of Nginx) en certificaten.

Lees verder Vreemdgaan met AI: hoe ik met drie assistenten per ongeluk Owncloud installeerde →
Inspiratie

Retro-computing is populairder dan ooit

1 reactie

Retro-computing is hot, meer dan ooit! Die interesse bestaat al veel langer, maar de laatste jaren groeit de belangstelling exponentieel. Laten we eens kijken wat er nou zo leuk is aan deze ’tak van sport’ in de IT. Retro-computing: waarom is dat populairder dan ooit?

Wat lees je in dit artikel:

  • Waarom retro gaming zowel ouderen als jongeren aanspreekt en hoe klassieke games als Pac-Man en Tetris nog steeds ongekend spelplezier bieden
  • Welke commerciële producten er zijn, van Evercade handhelds tot RetroGames remakes van legendarische homecomputers als de C64 en Amiga

Ook (en soms vooral) jongeren

Voor buitenstaanders is het wellicht wat vreemd om te zien. Ouderen en jongeren die gemeenschappelijk een hobby uitoefenen, met soms hier of daar bijeenkomsten. De centrale rol wordt dan vervuld door computers uit een ver (en soms wat minder ver) vervlogen tijdperk. Homecomputers piepen en bliepen weer als vanouds, terwijl pc’s uit – pak hem beet – de jaren negentig van de vorige eeuw eveneens met de dag populairder worden. De redenen voor deze ‘revival’ zijn verschillend, maar feitelijk heel logisch. Ten eerste is er natuurlijk altijd de hang naar ‘de tijd van toen’. In dat geval hebben we het over een alweer wat oudere generatie, zeg 45…50+. Die wil gewoon weer eens de leuke uren van vroeger beleven. Die oude spelletjes herbeleven, of het plezier van programmeren op systemen waar ze ooit hun carrière in de IT op zijn begonnen.

Lees verder Retro-computing is populairder dan ooit →